Opis
problemu

Trwają prace nad nowelizacją ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 621, z późn. zm.). Projekt przewiduje istotne ułatwienie – możliwość zwolnienia obywateli wybranych państw wysoko rozwiniętych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę – a także szereg zmian doprecyzowujących przepisy, które w praktyce budziły wątpliwości urzędów i pracodawców. Poniżej przedstawiamy najważniejsze rozwiązania planowanej reformy.

PRACA W POLSCE BEZ ZEZWOLENIA – DLA KOGO?

Najważniejszą projektowaną zmianą jest możliwość całkowitego zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę obywateli państw wysoko rozwiniętych. W praktyce oznacza to, że:

• lista państw objętych zwolnieniem zostanie określona w rozporządzeniu – wśród rozważanych kierunków wymienia się m.in. USA, Wielką Brytanię, Kanadę, Australię, Japonię, Republikę Korei, Nową Zelandię, Singapur, Izrael i Tajwan;
• zwolnienie obejmie wszystkich obywateli tych państw – nie tylko specjalistów czy kadrę menedżerską;
• cudzoziemiec będzie mógł podjąć pracę od razu, bez oczekiwania na decyzję urzędu – co ma znaczenie np. przy krótkich, pilnych projektach (serwis specjalistycznego sprzętu, szkolenia z obsługi urządzeń);
• pracodawca będzie jednak musiał powiadomić powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy takiemu cudzoziemcowi w terminie 7 dni od rozpoczęcia pracy.

NOWE OBOWIĄZKI INFORMACYJNE PRACODAWCÓW

• Obowiązek powiadomienia powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy zostanie rozszerzony na przypadki zatrudniania cudzoziemców zwolnionych z zezwolenia na pracę.
• Doprecyzowano, że powiadomienia wymaga zmiana rodzaju stosunku prawnego z cudzoziemcem – a więc również zamiana umowy o pracę na czas określony na umowę na czas nieokreślony (dotychczas przepis budził wątpliwości).
• Uwaga: zatrudnienie obywatela Ukrainy, który ma swobodny dostęp do rynku pracy z innego tytułu niż ochrona czasowa (np. zezwolenie na pobyt stały) albo pracuje na podstawie zezwolenia na pracę lub oświadczenia, nie wymaga powiadomienia urzędu pracy.

PORZĄDKI W PROCEDURACH – CO SIĘ ZMIENI DLA WNIOSKODAWCÓW?

• Wniosek o wydanie zezwolenia na prace lub rejestrację oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy bez opłaty – bez rozpoznania. Jednocześnie potwierdzono możliwość zwrotu opłaty wniesionej, gdy wniosek ostatecznie nie został złożony.
• Zezwolenie nie dłużej niż paszport. Zezwolenie na pracę będzie wydawane maksymalnie na 3 lata, ale nie dłużej niż na okres ważności dokumentu podróży cudzoziemca – warto więc zadbać o odpowiednio długą ważność paszportu przed złożeniem wniosku.
• Nowa przesłanka odmowy. Utrudnianie postępowania przez pracodawcę będzie mogło skutkować odmową wydania zezwolenia na pracę.
• Pierwszeństwo dla kontynuacji zatrudnienia. Wnioski o kolejne zezwolenie dla tego samego pracodawcy i cudzoziemca będą rozpatrywane w pierwszej kolejności, jeżeli praca ma być wykonywana na tym samym stanowisku lub w tym samym rodzaju pracy.
• Legalna praca w trakcie procedury. Doprecyzowano, że kontynuacja pracy w oczekiwaniu na kolejne zezwolenie dotyczy cudzoziemców pracujących na podstawie poprzedniego zezwolenia uzyskanego przez tego samego pracodawcę.
• Oświadczenie o niekaralności przez pełnomocnika. Przy delegowaniu cudzoziemca przez podmiot zagraniczny tzw. oświadczenie o niekaralności będzie mógł złożyć pełnomocnik zagranicznego pracodawcy.

UMOWY CYWILNOPRAWNE I CZAS PRACY

• Minimalny i maksymalny wymiar godzin. Przy umowach cywilnoprawnych wprowadzony zostanie minimalny wymiar 40 godzin pracy miesięcznie (odpowiednik ¼ etatu przy umowie o pracę) oraz – na wniosek Państwowej Inspekcji Pracy – maksymalny wymiar 184 godzin miesięcznie.
• Zwiększenie etatu bez nowego zezwolenia. Potwierdzono, że zwiększenie wymiaru czasu pracy przy umowie o pracę nie wymaga zmiany ani wydania nowego zezwolenia – konieczne jest jednak proporcjonalne podwyższenie wynagrodzenia.
• Umowa cywilnoprawna – bez zwiększania godzin. Zwiększenie liczby godzin pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej nadal będzie wymagało uzyskania nowego zezwolenia na pracę lub oświadczenia.

POZOSTAŁE DOPRECYZOWANIA

• Zdefiniowano miejsce pobytu stałego osoby fizycznej powierzającej pracę (co do zasady miejsce zameldowania na pobyt stały lub miejsce pobytu z zamiarem stałego pobytu) – ułatwi to ustalenie, który wojewoda lub starosta jest właściwy w sprawie. Ma to również istotne znaczenie dla przedsiębiorców prowadzących JDG w zakresie zatrudniania cudzoziemców.
• Przesądzono, że podmiotem powierzającym pracę może być wspólnik spółki cywilnej.
• Doprecyzowano, że dokument pobytowy innego państwa Schengen uprawniający do skorzystania z ułatwień nie obejmuje wizy wydanej przez to państwo.
• Przy zezwoleniu na pracę w związku z pełnieniem funkcji (np. w zarządzie spółki) wnioskodawca nie będzie już podawał informacji o czasie pracy i wynagrodzeniu cudzoziemca.

SPRAWY W TOKU – WEDŁUG DOTYCHCZASOWYCH ZASAD

Projekt przewiduje przepis przejściowy: do postępowań w sprawach zezwoleń na pracę i oświadczeń wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosowane będą przepisy dotychczasowe.

Co to oznacza dla pracodawców?

Nowelizacja ma szansę realnie skrócić czas pozyskiwania pracowników z państw wysoko rozwiniętych i uporządkować szereg kwestii, które dotąd były różnie interpretowane przez urzędy. Warto już teraz przeanalizować planowane zatrudnienia i procedury wewnętrzne – zwłaszcza w zakresie powiadomień do urzędów pracy, umów cywilnoprawnych oraz terminów ważności dokumentów podróży cudzoziemców.

Podkreślamy, że opisane rozwiązania wynikają z projektu ustawy – ich ostateczny kształt i termin wejścia w życie mogą ulec zmianie w toku prac legislacyjnych. Na bieżąco monitorujemy proces legislacyjny; w razie pytań dotyczących wpływu zmian na Państwa sytuację zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.