Od 4 maja 2026 r. ruszyły wnioski o kartę pobytu CUKR – zupełnie nowy dokument pobytowy stworzony z myślą o obywatelach Ukrainy, którzy od ponad roku żyją i pracują w Polsce na podstawie ochrony czasowej.

W tym artykule, jako radca prawny specjalizujący się w obsłudze cudzoziemców, wyjaśniam: czym dokładnie jest karta CUKR, kto może się o nią ubiegać, jakie daje korzyści i – co równie ważne – czego NIE daje oraz z jakimi ryzykami się wiąże.

Czym jest karta CUKR?

Karta CUKR to karta pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej”. Jest to zupełnie nowy rodzaj dokumentu pobytowego, wprowadzony ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach.

Jej główny cel? Umożliwić obywatelom Ukrainy z PESEL UKR przejście z ochrony czasowej – która z definicji jest tymczasowa i wygasa najpóźniej 4 marca 2027 r. – na regularną, trzyletnią kartę pobytu, bez konieczności spełniania wszystkich standardowych warunków wymaganych przy zwykłym zezwoleniu pobytowym.

Innymi słowy: to uproszczona droga do bardziej stabilnego dokumentu pobytowego, dedykowana konkretnie tej grupie osób.

Kto może złożyć wniosek?

Nie każdy posiadacz PESEL UKR może ubiegać się o kartę CUKR. Przepisy przewidują dwie grupy uprawnionych.

Grupa pierwsza – obywatele Ukrainy i ich rodziny

Obywatele Ukrainy oraz członkowie ich rodzin (małżonkowie, małoletnie dzieci, małoletnie dzieci małżonków, a także członkowie najbliższej rodziny posiadający Kartę Polaka), którzy przyjechali do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z wojną i nadal przebywają tu na podstawie statusu UKR.

Grupa druga – dzieci urodzone w Polsce

Dzieci urodzone w Polsce po 23 lutego 2022 r., których matka jest już posiadaczką karty CUKR lub złożyła wniosek o jej wydanie.

Cztery warunki, które trzeba spełnić jednocześnie

Samo przynależenie do powyższych grup to za mało. Należy spełnić wszystkie cztery poniższe warunki łącznie – jeśli choć jeden nie jest spełniony, wniosek zostanie automatycznie odrzucony przez system.

Gdzie i jak złożyć wniosek?

Wnioski przyjmowane są wyłącznie elektronicznie – przez portal Moduł Obsługi Spraw (MOS) dostępny pod adresem mos.cudzoziemcy.gov.pl. Nie ma możliwości złożenia wniosku w formie papierowej ani przez pełnomocnika.

Do wniosku należy dołączyć fotografię spełniającą określone wymagania techniczne (684 × 883 piksele) oraz potwierdzenia uiszczenia dwóch opłat:

• 340 zł – opłata skarbowa za udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy
• 100 zł – opłata za wydanie karty pobytu

Wniosek musi zostać podpisany elektronicznie – profilem zaufanym, kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem osobistym. Opłaty uiszczane są z góry i nie podlegają zwrotowi.

Plusy karty CUKR – dlaczego warto złożyć wniosek

1. Stabilizacja na 3 lata bez skomplikowanej procedury

Karta wydawana jest na 3 lata od daty wydania w trybie tzw. czynności materialno-technicznej – organ jedynie weryfikuje, czy dana osoba spełnia cztery warunki. Brak konieczności udokumentowania źródeł utrzymania, tytułu do zamieszkania czy przesłanek ekonomicznych. To radykalnie prostsze niż standardowa ścieżka zezwolenia na pobyt.

2. Pełny dostęp do rynku pracy – bez osobnego zezwolenia

Posiadacz karty CUKR może pracować legalnie u każdego pracodawcy, na każdym stanowisku, bez konieczności uzyskiwania osobnego zezwolenia na pracę. Dotyczy to umów o pracę, umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B.

3. Możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na zasadach obywateli polskich

Karta CUKR uprawnia do prowadzenia działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatele polscy. To istotna zmiana dla przedsiębiorców w porównaniu z dotychczasowym statusem UKR.

4. Swobodne podróże po strefie Schengen

Karta CUKR wraz z ważnym paszportem uprawnia do podróżowania po całej strefie Schengen przez 90 dni w każdym 180-dniowym okresie.

5. Krok w stronę rezydentury długoterminowej UE

Czas spędzony w Polsce na podstawie karty CUKR wlicza się do okresu wymaganego do uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. To zezwolenie wydawane jest po 5 latach legalnego pobytu i daje jedno z najsilniejszych praw pobytowych w UE.

6. Szybka, wygodna procedura – bez kolejek w urzędzie

Wniosek składany jest wyłącznie online, bez rezerwowania terminu i stawania w kolejce do okienka urzędu. W warunkach przeciążonych urzędów wojewódzkich to ogromna ulga.

Minusy karty CUKR – czego warto być świadomym

1. Utrata statusu UKR i świadczeń z nim związanych

Z chwilą odbioru karty CUKR status UKR zostaje anulowany w rejestrze PESEL. Konsekwencje są natychmiastowe: utrata wszystkich świadczeń przypisanych do statusu UKR, w tym prawa do bezpłatnego zakwaterowania i wyżywienia. Dokument elektroniczny diia.pl traci ważność. Warto wcześniej sprawdzić, z jakich konkretnych świadczeń się korzysta.

2. Zakaz wyjazdu z Polski na dłużej niż 6 miesięcy

Posiadacz karty CUKR, który opuści Polskę na okres powyżej 6 miesięcy, automatycznie traci zezwolenie na pobyt czasowy. Nie ma tu żadnej elastyczności – termin 6 miesięcy liczy się bezwzględnie.

3. Obowiązek odbioru karty w ciągu 60 dni

Nieodebranie karty w terminie 60 dni od powiadomienia oznacza jej automatyczne unieważnienie i brak zezwolenia na pobyt. Opłaty nie podlegają zwrotowi.

4. Obowiązek informowania o zmianie adresu – 15 dni roboczych

Każda zmiana miejsca pobytu musi być zgłoszona wojewodzie, który wydał kartę, w terminie 15 dni roboczych. Obowiązek łatwy do przeoczenia, a jego naruszenie rodzi konsekwencje prawne.

5. Ryzyko odrzucenia wniosku – braki danych biometrycznych w PESEL

System MOS automatycznie odrzuci wniosek, jeśli w rejestrze PESEL brakuje odcisków palców, wzoru podpisu, numeru i daty ważności paszportu lub innych wymaganych danych. Warto to sprawdzić przed złożeniem wniosku.

6. Automatyczne umorzenie toczącego się postępowania pobytowego

Jeśli toczyło się już inne postępowanie o zezwolenie na pobyt, złożenie wniosku o CUKR automatycznie je umarza z mocy prawa – bez żadnego zawiadomienia ze strony urzędu. To może mieć poważne konsekwencje, jeśli CUKR z jakiegoś powodu nie zostanie wydana.

7. Kolejne zezwolenie – już wyłącznie na zasadach ogólnych

Karta CUKR wydawana jest jednorazowo na 3 lata. Po jej wygaśnięciu kolejne zezwolenie pobytowe wymaga pełnego postępowania administracyjnego z udokumentowaniem wszystkich standardowych przesłanek.

CUKR vs. ochrona czasowa – porównanie

Poniższa tabela zbiera w jednym miejscu najważniejsze różnice między statusem UKR a kartą pobytu CUKR.

Dla kogo CUKR to dobry wybór – a kto powinien poczekać?

Masz wątpliwości? Nie ryzykuj – skonsultuj się z radcą prawnym

Karta CUKR to uproszczona procedura – ale „uproszczona” nie znaczy „prosta do zrozumienia”. Każda sytuacja jest inna: inna historia pobytowa, inny skład rodziny, inne plany na przyszłość. Błędnie złożony wniosek nie podlega zwrotowi opłaty. Automatyczne umorzenie toczącego się postępowania pobytowego może spowodować poważne konsekwencje prawne.