Case study #9

Opis
problemu

Od 4 maja 2026 r. ruszyły wnioski o kartę pobytu CUKR – zupełnie nowy dokument pobytowy stworzony z myślą o obywatelach Ukrainy, którzy od ponad roku żyją i pracują w Polsce na podstawie ochrony czasowej. W tym artykule, jako radca prawny specjalizujący się w obsłudze cudzoziemców, wyjaśniam: czym dokładnie jest karta CUKR, kto może się o nią ubiegać, jakie daje korzyści i – co równie ważne – czego NIE daje oraz z jakimi ryzykami się wiąże.

CZYM JEST KARTA CUKR?

Karta CUKR to karta pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej”. Jest to zupełnie nowy rodzaj dokumentu pobytowego, wprowadzony ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach.

Jej główny cel to umożliwienie obywatelom Ukrainy z PESEL UKR przejścia z ochrony czasowej – która z definicji jest tymczasowa i wygasa najpóźniej 4 marca 2027 r. – na regularną, trzyletnią kartę pobytu, bez konieczności spełniania wszystkich standardowych warunków wymaganych przy zwykłym zezwoleniu pobytowym. Innymi słowy: to uproszczona droga do bardziej stabilnego dokumentu pobytowego, dedykowana konkretnej grupie osób.

KTO MOŻE ZŁOŻYĆ WNIOSEK?

Nie każdy posiadacz PESEL UKR może ubiegać się o kartę CUKR. Przepisy przewidują dwie grupy uprawnionych:

1. Obywatele Ukrainy i ich rodziny

Obywatele Ukrainy oraz członkowie ich rodzin (małżonkowie, małoletnie dzieci, małoletnie dzieci małżonków, a także członkowie najbliższej rodziny posiadający Kartę Polaka), którzy przyjechali do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z wojną i nadal przebywają tu na podstawie statusu UKR.

2. Grupa druga – dzieci urodzone w Polsce

Dzieci urodzone w Polsce po 23 lutego 2022 r., których matka jest już posiadaczką karty CUKR lub złożyła wniosek o jej wydanie.

CZTERY WARUNKI, KTÓRE TRZEBA SPEŁNIĆ JEDNOCZEŚNIE

Samo przynależenie do powyższych grup to za mało. Trzeba spełnić wszystkie cztery warunki łącznie – jeśli choć jeden nie jest spełniony, wniosek zostanie odrzucony.

1. Aktualny PESEL UKR w dniu złożenia wniosku – status musi być aktywny w momencie składania.
2. Aktualny PESEL UKR na dzień 4 czerwca 2025 r. – warunek wykluczający osoby, które wróciły na Ukrainę i ponownie przyjechały po tej dacie.
3. Aktualny PESEL UKR w dniu wydania karty przez wojewodę – status musi być aktywny przez cały czas procedury.
4. Nieprzerwany status UKR przez co najmniej 365 dni – dowolny okres, nie musi być liczony od początku pobytu w Polsce.

GDZIE I JAK ZŁOŻYĆ WNIOSEK?

Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie przez portal Moduł Obsługi Spraw (MOS) dostępny pod adresem mos.cudzoziemcy.gov.pl. Nie ma możliwości złożenia wniosku papierowo ani przez pełnomocnika.

Do wniosku należy dołączyć fotografię spełniającą wymagania techniczne oraz potwierdzenia opłat:

• 340 zł – opłata skarbowa za udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy
• 100 zł – opłata za wydanie karty pobytu

Wniosek musi być podpisany elektronicznie (profil zaufany, podpis kwalifikowany lub podpis osobisty). Opłaty są bezzwrotne.

PLUSY KARTY CUKR

1. Stabilizacja na 3 lata

Karta wydawana jest na 3 lata w uproszczonej procedurze. Organ jedynie sprawdza spełnienie warunków – bez analizy dochodów czy mieszkania.

2. Pełny dostęp do rynku pracy

Możliwość pracy u dowolnego pracodawcy bez dodatkowych zezwoleń, zarówno na etacie, jak i w innych formach zatrudnienia.

3. Działalność gospodarcza jak obywatel Polski

Możliwość prowadzenia firmy na takich samych zasadach jak obywatele polscy.

4. Podróże po Schengen

Swobodne podróże po strefie Schengen do 90 dni w każdym 180-dniowym okresie.

5. Droga do rezydenta długoterminowego UE

Okres pobytu na CUKR wlicza się do wymaganego czasu do uzyskania rezydentury UE.

6. Procedura online

Brak wizyt w urzędzie – cały proces odbywa się elektronicznie.

MINUSY KARTY CUKR

1. Utrata statusu UKR i świadczeń

Po otrzymaniu karty status UKR zostaje utracony, co oznacza m.in. koniec świadczeń i ważności diia.pl.

2. Ograniczenie wyjazdów

Wyjazd z Polski na ponad 6 miesięcy powoduje utratę zezwolenia.

3. Odbiór karty w 60 dni

Brak odbioru w terminie skutkuje unieważnieniem dokumentu.

4. Obowiązek zgłoszenia adresu

Zmiana adresu musi być zgłoszona w ciągu 15 dni roboczych.

5. Ryzyko odrzucenia wniosku

Braki w danych biometrycznych w systemie PESEL mogą automatycznie zablokować wniosek.

6. Umorzenie innych postępowań

Złożenie wniosku o CUKR automatycznie umarza inne toczące się sprawy pobytowe.

7. Kolejne zezwolenie tylko na zasadach ogólnych

Po 3 latach trzeba przejść pełną procedurę pobytową.

CUKR VS. OCHRONA CZASOWA – PORÓWNANIE

Status UKR: ważny do 4 marca 2027 r., automatyczny dostęp do pracy, ograniczona działalność gospodarcza, brak ograniczeń wyjazdowych, brak wliczania do rezydentury UE, pełne świadczenia UKR, brak obowiązku zgłaszania adresu, automatyczna procedura.

Karta CUKR: ważność 3 lata, pełny dostęp do pracy, pełna działalność gospodarcza, 90/180 dni Schengen, wliczanie do rezydentury UE, brak świadczeń UKR, limit wyjazdu 6 miesięcy, obowiązek zgłaszania adresu, procedura online.