Opis
problemu

PIP dysponuje i będzie dysponować już niebawem rozszerzonymi narzędziami kontrolnymi, które bezpośrednio dotyczą sektora pracy tymczasowej i outsourcingu:

1. Rozszerzony krąg podmiotów kontrolowanych – PIP może kontrolować nie tylko pracodawców, ale również inne podmioty, na rzecz których świadczona była praca. Oznacza to, że pracodawca użytkownik jest samodzielnym adresatem kontroli, niezależnie od tego, że formalnie nie jest stroną stosunku pracy z pracownikiem tymczasowym.
2. Dostęp do danych ZUS – nowelizacja zobowiązuje ZUS do udostępniania PIP pełnych informacji o płatniku składek (nie tylko o ubezpieczonym). Inspektorzy mogą weryfikować rozbieżności między liczbą zatrudnionych a wysokością składek, co jest sygnałem alarmowym przy dużej liczbie kontraktorów lub pracowników agencyjnych.
3. Kontrole zdalne – PIP może przeprowadzać kontrole z wykorzystaniem dokumentacji elektronicznej bez konieczności fizycznej obecności w zakładzie.
4. Uprawnienie do nakładania decyzji administracyjnych – inspektorzy mogą samodzielnie reklasyfikować stosunki prawne (np. uznać outsourcing za nielegalną pracę tymczasową) bez kierowania sprawy do sądu.

Główne obszary kontroli w 2026 roku

1. Legalność działalności agencji – rejestr i karencja

Inspektorzy w pierwszej kolejności weryfikują, czy agencja figuruje w Krajowym Rejestrze Agencji Zatrudnienia (KRAZ) i posiada ważny certyfikat.

Kluczową nowością jest 2-letni okres karencji dla agencji kierujących cudzoziemców wymagających zezwolenia na pracę. Agencja może świadczyć takie usługi dopiero po udokumentowaniu 2 lat działalności na rzecz obywateli polskich lub UE/EOG. PIP sprawdza, czy wymóg ten został realnie spełniony, a nie tylko formalnie obejście.

2. Pozorny outsourcing – najważniejszy obszar kontroli

Inspektorzy analizują rzeczywisty charakter współpracy między agencją a klientem.

Sprawdzają w szczególności:

• Kto wydaje polecenia służbowe pracownikom – jeśli robi to bezpośrednio klient, a nie agencja, może to wskazywać na pracę tymczasową lub stosunek pracy.

• Kto zapewnia narzędzia, maszyny i organizuje proces pracy – jeśli wszystko pochodzi od klienta, a brak odrębnego modelu organizacji pracy, ryzyko przekwalifikowania jest wysokie.

• Czy agencja realnie pełni funkcję pracodawcy – czy tylko „przepuszcza” pracowników w modelu pośrednictwa.

• Zgodność umów z rzeczywistością – rozbieżności są jedną z najczęstszych podstaw zakwestionowania outsourcingu.

Uwaga: od 2026 r. PIP może kontrolować warunki pracy bezpośrednio u pracodawcy użytkownika. Brak wiedzy o nieprawidłowościach po stronie agencji nie wyłącza odpowiedzialności klienta.

3. Zgodność pracy z dokumentami legalizacyjnymi

Zezwolenia na pracę i oświadczenia określają konkretne warunki zatrudnienia: stanowisko, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy i podmiot powierzający pracę.

Za nielegalne uznaje się m.in.:

• pracę na innym stanowisku niż wskazane w dokumentach,
• wynagrodzenie niższe niż określone w zezwoleniu,
• brak pisemnej umowy,
• powierzenie pracy przez inny podmiot niż wskazany w dokumentach.

PIP może wszcząć postępowanie niezależnie od tego, czy praca była legalna pobytowo.

4. Limit 18/36 miesięcy pracy tymczasowej

Pracownik tymczasowy nie może być kierowany do tego samego pracodawcy użytkownika przez więcej niż 18 miesięcy w ciągu 36 miesięcy.

Inspektorzy weryfikują ewidencje skierowań, także przy pracy realizowanej przez różne agencje dla tego samego pracodawcy.

Obowiązek prowadzenia rzetelnej ewidencji dotyczy obu stron.

5. Dokumentacja pracownicza

PIP sprawdza kompletność dokumentów zarówno u agencji, jak i pracodawcy użytkownika, w szczególności:

• umowy o pracę tymczasową,
• informacje o warunkach zatrudnienia,
• szkolenia BHP i badania lekarskie,
• ewidencję czasu pracy i nadgodzin.